อุทยานแห่งชาติป่าแม่ปืม ได้ดำเนินการสำรวจและจัดตั้งมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2537 มีพื้นที่อยู่ใน จังหวัดเชียงรายและจังหวัดพะเยา มีเนื้อที่ประมาณ 356 ตารางกิโลเมตร หรือ 222,500 ไร่ โดยมีพื้นที่ 2 ส่วน คือ
   ส่วนที่ 1 อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยปุย อ.เมือง จ.เชียงราย เนื้อที่ 67,500 ไร่
   ส่วนที่ 2 อยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ปืมและป่าแม่พุง อ.พาน อ.ป่าแดง จ.เชียงราย อ.แม่ใจ อ.เมือง จ.พะเยา ป่าสงวนแห่งชาติป่าน้ำแม่ปืม และป่าดงประดู่ อ.แม่ใจ อ.เมือง จ.พะเยา และป่าสงวนแห่งชาติ ป่าแม่ฮ่องป้อ ป่าห้วยแก้ว และป่าแม่อิงฝั่งซ้าย กิ่ง อ.ภูกามยาว จ.พะเยา เนื้อที่ 248 ตารางกิโลเมตร หรือ 155,000 ไร่
   พื้นที่ของอุทยานแห่งชาติแม่ปืมอยู่ในพื้นที่จังหวัดเชียงราย ประมาณ 220 ตารางกิโลเมตร หรือ 137,431 ไร่ และอยู่ในพื้นที่จังหวัดพะเยา ประมาณ 136 ตารางกิโลเมตร หรือ 85,069 ไร่ ปัจจุบันอุทยานแห่งชาติป่าแม่ปืมอยู่ระหว่างการดำเนินการประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ
ลักษณะภูมิประเทศ
   ส่วนที่ 1 ลักษณะภูมิประเทศส่วนมากจะเป็นภูเขาสูงชัน และมีพื้นที่บนเขาน้อยมาก และยังเป็นต้นกำเนิดของลำน้ำแม่แก้วซึ่งตามลำน้ำจะมีลักษณะเป็นโขดหินที่สวยงามและมีน้ำไหลตลอดปี ทิศด้านลาดจะอยู่ทางด้านทิศตะวันออกและตะวันตก จุดที่สูงที่สุดจะอยู่ทางด้านทิศเหนือ
   ส่วนที่ 2 ลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชันทอดตัวยาวจากทิศเหนือ-ใต้ ทิศด้านลาดจะอยู่ทางทิศตะวันออกและตะวันตกที่มีราบบนสันเขา ความกว้างโดยเฉลี่ยตลอด แนวกว้างประมาณ 4 กิโลเมตร และเป็นต้นกำเนิดของลำห้วยแม่ปืมซึ่งมีน้ำไหลตลอดปี จุดสูงที่สุดอยู่บริเวณทางด้านทิศเหนือ
ลักษณะภูมิอากาศ
   ลักษณะภูมิอากาศของอุทยานแห่งชาติแม่ปืมเป็นแบบมรสุมเขตร้อน โดยได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ในช่วงฤดูฝน และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือในช่วงฤดูหนาว อุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 25 องศาเซลเซียส มีอุณหภูมิต่ำสุดในเดือนธันวาคม 9-12 องศาเซลเซียส ปกติฝนตกหนักในช่วงเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม ปริมาณน้ำฝนที่วัดได้เฉลี่ยประมาณ 1,550 มิลลิเมตร ต่อปี
พันธุ์ไม้และสัตว์ป่า
   ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติป่าแม่ปืมประกอบด้วยป่าที่แตกต่างกันถึง 4 ประเภท คือ ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ ป่าเต็งรัง และป่าสนเขา มีพรรณไม้ที่สำคัญ ได้แก่ สัก แดง ประดู่ มะค่าโมง ชิงชัน เต็ง รัง เหียง พลวง สนสองใบ และไม้วงศ์ก่อ เป็นต้น และด้วยความหลากหลายของพืชพรรณทำให้พบสัตว์ป่าประเภทนกอยู่เป็นจำนวนมากกว่า 40 ชนิด นอกนั้นก็มีสัตว์ป่าอื่น ๆ อีกมากมาย เช่น เก้ง หมูป่า เสือ เป็นต้น
แหล่งท่องเที่ยว
   จุดชมวิวดอยงาม (ดอยหัวง้ม) มีลักษณะเป็นภูเขายอดตัด มีที่ราบบนยอดดอยคล้ายภูกระดึง เมื่อยืนอยู่ด้านบนเราสามารถชมพระอาทิตย์ขึ้นและตกรวมทั้งทิวทัศน์ของภูเขาที่สลับซับซ้อนและบริเวณ ใกล้เคียงกับจุดชมพระอาทิตย์นั้นจะมีดงกล้วยไม้ป่าซึ่งจะขึ้นตามต้นไม้และโขดหินเป็นจำนวนมาก ถัดจากดงกล้วยไม้มาทางด้านขวาจะมีลานหินแตกที่มีไลเคน มอส เกาะอยู่เป็นบริเวณกว้าง และบริเวณนี้เอง ที่มีสนสองใบขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น นับว่าจุดชมวิวดอยงามแห่งนี้มีระบบนิเวศที่สมบูรณ์แห่งหนึ่งซึ่ง เหมาะแก่การศึกษาค้นคว้าวิจัย
   อ่างเก็บน้ำแม่ปืม เป็นอ่างเก็บน้ำที่มีทิวทัศน์สวยงามตั้งอยู่ระหว่าง อ.เมือง และ อ.แม่ใจ จ.พะเยา มีเนื้อที่ประมาณ 5,000 ไร่ ห่างจากตัวจังหวัดพะเยามาทางจังหวัดเชียงรายประมาณ 22 กิโลเมตร การท่องเที่ยวที่ได้รับความสนใจเป็นพิเศษ ได้แก่ การนั่งพักผ่อนหย่อนใจ การชมวิวทิวทัศน์การเดินศึกษาธรรมชาติ การเล่นน้ำและพายเรือ
บ้านพัก-บริการ
   อุทยานแห่งชาติแม่ปืม ได้จัดพื้นที่สำหรับกางเต็นท์ไว้บริการนักท่องเที่ยว
การเดินทาง
   รถยนต์ ที่ทำการอุทยานแห่งชาติแม่ปืมตั้งอยู่บริเวณอ่างเก็บน้ำแม่ปืมจากตัวเมืองพะเยาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (พะเยา-เชียงราย) ถึงหลักกิโลเมตรที่ 754 จะมีทางแยกขวาเข้าสู่ที่ทำการอุทยานแห่งชาติแม่ปืม รวมระยะทางประมาณ 22 กิโลเมตร
อุทยานแห่งชาติแม่ปืม
   หมู่ที่ 8 บ้านป่าตึง ตำบลแม่ใจ อ.แม่ใจ จ.พะเยา 56130